Geschiedenis van het Duits lijntje

 Rijke historie

Rijke historie van het “duitslijntje” is een voormalige spoorlijn van de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorwegmaatschappij. ook genaamd de spoorlijn Boxtel-Wezel.

En liep langs het dorpje Langenboom. De vele soorten locomotieven werkend zowel op stoom als op diesel die het dorpje passeerden worden hier in beeld gebracht. De lijn werd in 1878 geopend en was hoofdzakelijk bedoeld als in­ter­na­ti­o­na­le postverkeer ook werd het mogelijk om van Londen via Vlissingen naar Berlijn te reizen.Vooral vorsten en diplomaten maakten in het begin regelmatig gebruik van deze verbinding. 

Zo hebben Keizer Willem II en Kanselier Bismarck over het Duits Lijntje gereisd. Op weg naar zijn nicht koningin Victoria van Engeland kreeg de Duitse keizer Wilhelm II uit handen van de stationschef van Gennep een telegram met het bericht dat hij opa was geworden.

 

De Duitse kanselier Bismarck reisde uit Frankrijk over Antwerpen en Roosendaal naar Berlijn terug toen zijn trein tussen Uden en Mill stopte. Naar verluidt keek hij boos uit het raam en zag hoe een boerke uitstapte en naar zijn huis wandelde. De boer had grond verkocht voor de bouw van het Duits Lijntje op voorwaarde dat op zijn verzoek de trein bij zijn huis zou stoppen.

 

In de Eerste Wereldoorlog werd de spoorlijn voornamelijk gebruikt door vluchtelingen die profiteerden van het neutrale Nederland. Door verschillende bombardementen in de Tweede Wereldoorlog verbrak de verbinding met Duitsland en niet veel later werd de spoorverbinding in Duitsland afgebroken.

In 1950 werd op de lijn Uden-Boxtel de laatste rit met personenvervoer gemaakt. Het goederenvervoer werd gefaseerd beëindigd.

De treinen die Langenboom in die tijd passeerden (foto onder een diesel loc)
Diesel loc

 

Opbraak van de spoorlijn anno 1978 tussen Uden en Beugen

Traject “Duitslijntje”
Traject

 

Historisch overzicht

Datum Gebeurtenis
28-05-1869 Verlening van de concessie voor de bouw en de bedrijfsvoering van de spoorweg Boxtel – Gennep, oprichting van de maatschappij op aandelen  N.B.D.S.
22-03-1870 De eerste spade gaat te Gennep de grond in
14-02-1872 Verlening van de officiële concessie voor het traject Gennep – Goch – Wesel door de Pruisische regering
29-07-1872 Het leggen van de eerste steen voor het stationsgebouw te Gennep
24-05-1873 Beproeving onder last van de nieuwe Maasbrug bij Gennep met (bijna) alle Locomotieven van de nog jonge maatschappij.
15-07-1873 Ingebruikneming van het eerste deeltraject tussen Boxtel en Gennep
01-07-1878 Ingebruikneming van het resterende traject tussen Goch en Wesel
15-05-1881 Alle treinen van Vlissingen naar  Noord-Duitsland worden over de spoorlijn van de N.B.D.S. gevoerd. De treinen naar Zuid-Duitsland worden onveranderd over de S.S.-lijn over Venlo gereden.
01-06-1883 Ingebruikneming van de spoorlijn Nijmegen – Venlo, die in Beugen over een viaduct de lijn van de N.B.D.S. kruiste. Aanleg en ingebruikneming van een verbindingsspoor tussen beide lijnen (Gennep – Nijmegen) en van een houten stationsgebouw aan de N.B.D.S.-lijn bij Beugen
01-06-1888 Het treinverkeer naar Berlijn wordt weer over de S.S.-lijn naar Venlo en vandaar verder over Kempen en Krefeld geleid.
01-12-1892 “Wapenstilstand” tussen de S.S. en de  N.B.D.S. : her verkeer naar Berlijn wordt weer over Gennep geleid.
01-05-1897 Al het treinverkeer tussen Vlissingen en Duitsland wordt over de nog enkelsporige lijn van de N.B.D.S. gevoerd. Een periode van bloei voor de  N.B.D.S. begint.
1903 – 1911 Aanleg van het tweede spoor op het gehele traject Boxtel – Wesel. Alleen de bruggen over Maas en Rijn bleven altijd enkelsporig.
1908 Aankoop van 6 2’C-2n sneltreinlocomotieven bij Beyer-Peacock (Engeland) , die de bijnaam “Blauwe Brabanders” kregen.
24-10-1913 Ondertekening van het samenwerkingsverdrag tussen de  S.S. en de N.B.D.S.
01-01-1914 Het samenwerkingsverdrag van de S.S. en de N.B.D.S treedt in werking.
01-08-1914 Het begin van de Eerste Wereldoorlog. Er komt een plotseling einde aan het internationale verkeer over de lijn van de  N.B.D.S.  Dit betekende het einde van een periode van bloei van de N.B.D.S..
01.06.1919 Overname van de exploitatie van de N.B.D.S. door de S.S. De S.S. exploiteert nu ook de spoorlijn van Goch naar Wesel.
15-11-1922 De N.B.D.S. meldt haar faillissement aan.
01-02-1924 De S.S. draagt de exploitatie van het in het Duitsland gelegen voormalige NBDS-traject over aan de Deutsche Reichsbahngesellschaft.
1925 Officiële liquidatie van de maatschappij N.B.D.S.
22-05-1932 Sluiting van het depot Gennep. De lijn naar Boxtel wordt nu door locomotieven van het depot Nijmegen bediend. De diensten van het depot Boxtel op de lijn naar Gennep worden door het depot Eindhoven overgenomen.
02-10-1932 Sluiting van het depot Boxtel. De locomotieven worden over de depots Eindhoven en Tilburg opgedeeld.
10-05-1940 Een pantsertrein van de Duitse Wehrmacht verovert de Maasbrug bij Gennep en dringt tot Mill Nederland binnen.
1940 -1944 Intensief gebruik van de spoorlijn ter bevoorrading van de Duitse Wehrmacht. Tot 17-09-1944 nog beperkt gebruik voor reizigersverkeer.
02-1945 Belangrijke functie als bevoorradingslijn voor de in Duitsland oprukkende geallieerde strijdkrachten.
10-03-1945 De brug over de Rijn bij Wesel wordt door het terugtrekkende Duitse leger  opgeblazen.
1945 Hervatting van het reizigersverkeer op het traject Boxtel – Uden.
30-10-1945 Hervatting van het treinverkeer op het deeltraject tussen Goch en Hassum
15-05-1949 Beëindiging van het reizigersverkeer op het deeltraject Goch – Hassum
21-08-1949 Een speciale trein van de NVBS (Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en Tramwegwezen) maakt een excursie over het gehele traject Boxtel – Gennep en over de verbindingsboog bij Beugen verder naar Nijmegen.
01-08-1950 Beëindiging van het reizigersverkeer op het deeltraject Boxtel – Uden
26-05-1963 Beëindiging van het reizigersverkeer op het deeltraject Goch – Uedem
1966 Beëindiging van het goederenvervoer op het deeltraject Goch – Uedem
01-03-1967 Beëindiging  van het goederenvervoer op het deeltraject Goch – Hassum
22-01-1972 Een speciale trein ter gelegenheid van Carnaval rijdt van Boxtel naar Beugen en terug.
1973 – 1974 De Maasbrug  bij Gennep wordt buiten bedrijf gesteld. De brug en het spoor van Gennep naar beugen wordt afgebroken.
28-02-1978 Begin van de afbraak van het deeltraject tussen Goch  en  Hassum
1978 Het spoor tussen Beugen en Uden wordt opgebroken. De verbindingsboog te Beugen verdwijnt eveneens.
01-05-1982 Opstelling van de stoomlok DB 94 1640 op het voormalige emplacement te Gennep als blijvende herinnering aan het roemruchte spoorwegverleden van de stad.
01-2000 De discussie in de media over de hervatting van her personenvervoer over de spoorlijn Boxtel – Uden laait weer op.
1-10-2000 Opening van het nieuwe station te Boxtel met o.a. een stoomrit op het traject  Boxtel – Veghel
Bron: http://bahn-in-haan.de/412tabelle_d.html  

 

Het begin: de NBDS

Fox Walker & Coöperation

Nov, 1871 aankoop C1 tenderlocomotief van Fox, Walker en Co en verkocht in 1881

Dec, 1872 aankoop C1 tenderlocomotief no 11 Fox, Walker en Co en verkocht in 1882

FOX WALKER & CO te Bristol (foto de C1 werklocomotief)
Fox Walker werklocomotief

Fox Walker begon het bouwen van stoomlocomotieven in het Atlas Motor Works in St George, Bristol in 1864. De firma leverde industriële vier-gekoppelde en zes-gekoppelde tank motoren, voornamelijk 0-6-0 zadel tanks. Ze bouwde ook een aantal stationaire motoren en behoorden tot de pioniers van de stoom tram voortstuwing.
In 1880 werd Fox Walker overgenomen door Thomas Peckett als Peckett & Sons. Peckett & Sons volgde de gevestigde industriële zadeltank locomotieven op, de eerste ontwerpen veranderden maar weinig. Zo bleven de karakteristieke schoorsteen met koperen top, de koperen koepel,veiligheid kleppendeksel, veerbalans veiligheidskleppen en de fraai gevormde cabine.
Meer over Fox Walker & Co

**************************************************************************

Beyer Peacock & Coöperation

Mei 1873 aankoop 1B sleeptenderloc, 1169 “Gijsbert van Beverwijk” Fabrikant Beyer-Peacock & Co en verkocht aan Limburgse staatsmijnen in 1917.
Mei 1873 aankoop 1B sleeptenderloc, 1170 “Sophia” Fabrikant Beyer-Peacock & Co verkocht aan particulier.
Mei 1873 aankoop 1B sleeptenderloc, 1171 “Mina”Fabrikant Beyer-Peacock & Co verkocht aan Limburgse staatsmijnen in 1917
Mei 1873 aankoop 1B sleeptenderloc, 1172 “Lucinda” Fabrikant Beyer-Peacock & Co
verkocht aan particulier.
Mei 1873 aankoop 1B sleeptenderloc 1173 “Henriëtta” Fabrikant Beyer-Peacock % Co
buiten bedrijf 1931


 Locserie NBDS 1-5 (en 6-10)

Voor de in 1873 te starten reizigersdienst tussen Boxtel en Goch, bestelde de NBDS in 1872 tien locomotieven met twee-assige tenders bij de fabriek van Beyer, Peacock and Company in Manchester. Wegens geldgebrek werd de verscheping naar Nederland uitgesteld en pas in 1873 werden de eerste vijf locomotieven als NBDS 1-5 in dienst gesteld.
De NBDS 6-10 konden worden geannuleerd, waarna de fabriek deze aan de Berlin-Potsdam-Magdeburger Eisenbahn (BPM) kon leveren. De vijf locomotieven waren voorzien van de namen Gijsbert van Beverwijk, Sophia, Mina, Lucinda en Henrietta, vernoemd naar aandeelhouders of diens echtgenoten van de NBDS. In 1892 werden de namen van de locomotieven verwijderd.
Nadat het treinverkeer tijdens de Eerste Wereldoorlog sterk was teruggelopen probeerde de NBDS haar oudste locomotieven te verkopen. In 1917 werden de 1 en 3 verkocht aan de Staatsmijnen, waar ze als SM 8 en SM 9 tot respectievelijk 1926 en 1928 werden gebruikt voor het vervoer van gruiskolen. Voor de 2, 4 en 5 toonde de Société du chemin de fer de Gand à Terneuzen (GT) belangstelling, maar zag wegens een te hoge vraagprijs van een eventuele aankoop af. De 2 en 4 werden in 1918 verkocht aan een aannemer. De resterende 5, welke in 1917 van een nieuwe ketel was voorzien, blijf in gebruik bij de NBDS. Nadat de NBDS in 1919 op ging in de SS werd deze locomotief als SS 5 in het materieelpark van de SS opgenomen, om een jaar later, bij de samenvoeging van HSM en SS tot Nederlandse Spoorwegen het NS nummer 775 te krijgen. De NS 775 werd in 1931 afgevoerd.
Zie ook Beyer Peacock Production List
En de geschiedenis van Beyer Peacock 1813-1876
NBDS no 1 de Gijsbert van Beverwijk

Foto boven de Gijsbert van Beverwijk no 1 in mei 1873 door de NBDS in dienst genomen en in 1917 overgedragen aan de Limburgse staatsmijnen 

***************************************************************************

Hohenzollern A.G

Mei 1878 aankoop C goederenloc, 82 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1925 
Juni 1878 aankoop C goederenloc, 84 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1925 
Juni 1878 aankoop C goederenloc, 85 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1925 
Juli 1878 aankoop C goederenloc, 83 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1925 
Febr,1903 aankoop C goederenloc, 1614 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1925 
1907 aankoop C goederenloc, 2254 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1925 Febr, 1917 aankoop 1D  goederenloc, 3324 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1947
Juli 1918    aankoop 1D  goederenloc, 3325 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1947
Mei 1881 aankoop 1B sneltreinloc, 161 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1932
Juni 1881  aankoop 1B sneltreinloc, 162 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1932 Juli 1887  aankoop 1B sneltreinloc, 428 van Hohenzollern A.G.Dusseldorf buitenbedrijf 1932
NBDS no 16 (SS no 219 later NS no 3005)

Foto boven goederen locomotief van de NBDS no16 later van SS met nummer 219 en daarna overgenomen door de NS met nummer 3005 in 1925 buiten bedrijf gesteld.

Word vervolgd
****************************************************************************************************

De eerste Blauwe Brabander nr 30 in 1908 met het bestuur van de NBDS
Kopie van NBDS Nr 30 1908

Locomotief No.32 van de Noord-Brabants Duitsche Spoorwegmij 1908
File:NBDS loc 32.jpg

Kruispunt Beugen Loc 1772 augustus 1938

NBDS no36 (SS987 later NS 3507)

Foto boven van Hohenzollern A.G. te Dusseldorf  “Blauwe Brabander” 2C sneltreinlocomotief no36 van de NBDS later SS no987 en weer later overgenomen door de NS met nummer 3507 in 1938 buiten bedrijf genomen

 

Reis mee van Boxtel naar Wezel in de beroemde hogesnelheidstrein de “Blauwe Brabander”. Het is een virtuele treinreis in het jaar 1910. Beleef de stoomtreinromantiek van het Duits lijntje!

 Staiton Mill

Mill_1910ca_Station_HOLLAND_P007C

 

 

 

**********************************************************************

In 1954 wordt de NBDS-lijn tussen Volkel en Mill gesloten; het oostelijke deel wordt dan via de verbindingsbaan bij Beugen bediend. Voor Mill moet de loc kopmaken.

goederentrein 5518 Beugen – Mill met loc 4533 (depot Nijmegen). Op de achtergrond rechts SS-station Beugen Hoog. November 1956

 

Uit de serie T16  Loc 094 531 (1971)

 Baureihe 94 (T 16′) Pruisische goederentreintenderloc’s. Hiervan zijn er sinds 1914 meer dan 1200 gebouwd, als vervolg op de bijna 350 locs van de uit 1905 stammende serie T16.

Als monument in Gennep T16′ Loc 94  1640 (1923)

 

In 2001 reed de laatste stoomtrein over het Duits Lijntje. De Heemkundekring Boxtel wil voor de ontmanteling van de goederenspoorlijn een afscheidsrit met een stoomtrein organiseren. (Archieffoto Brabants Centrum).© Brabants Centrum

 

Bronnen:

*Kaart Dutch Railways

Duitslijntje website

Duitslijntje studio domeinzicht mill

Wikipedia: Spoorlijn Boxtel-Wesel (Duitslijntje)

Duitslijntje.eu vvv Noordoost-Brabant als recreatie                  

Langs de rails van Nico Split

De Werking van de Stoomlocomotief

 

In herinnering de stations van het Duits lijntje van Boxtel naar Wezel

Comments are closed.